O systemach Weigh-In-Motion
Systemy Weigh-In-Motion (WIM) to zaawansowane rozwiązania do monitorowania ruchu drogowego, które umożliwiają ważenie pojazdów podczas jazdy, bez konieczności ich zatrzymywania lub spowalniania. W przeciwieństwie do tradycyjnych wag statycznych, systemy WIM są instalowane bezpośrednio w nawierzchni drogi i pracują w sposób ciągły, 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Gdy pojazdy przejeżdżają nad czujnikami – często z prędkościami do 100 km/h – system mierzy dynamiczne naciski kół i osi oraz oblicza obciążenia osi, rozstaw osi, prędkość pojazdu i całkowitą masę pojazdu w czasie rzeczywistym. Proces ten jest w pełni automatyczny i zazwyczaj niewidoczny dla kierowców, dzięki czemu nie zakłóca płynności ruchu.
Systemy WIM są wykorzystywane przede wszystkim do ochrony infrastruktury drogowej, poprawy bezpieczeństwa ruchu oraz wspierania skutecznej i sprawiedliwej kontroli przestrzegania przepisów dotyczących masy pojazdów. Pojazdy przeciążone powodują nieproporcjonalnie duże uszkodzenia nawierzchni dróg oraz stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ze względu na wydłużoną drogę hamowania i obniżoną stabilność pojazdu. Dzięki ciągłemu monitorowaniu masy pojazdów systemy WIM umożliwiają wykrywanie przeciążonych ciężarówek i pojazdów dostawczych, zanim doprowadzą one do nadmiernych zniszczeń lub niebezpiecznych sytuacji. Oprócz zastosowań kontrolnych, gromadzone dane są szeroko wykorzystywane w analizach ruchu, projektowaniu nawierzchni oraz długoterminowym planowaniu transportu.
W systemach WIM stosuje się różne typy czujników, w zależności od wymaganej dokładności i przeznaczenia systemu. Wysokoprecyzyjne instalacje często wykorzystują czujniki kwarcowe, które charakteryzują się doskonałą stabilnością, wysoką dokładnością oraz niewielką wrażliwością na zmiany temperatury. Czujniki tensometryczne mierzą odkształcenia nawierzchni pod obciążeniem i zapewniają wiarygodne wyniki przy niższych kosztach, dzięki czemu są odpowiednie zarówno do monitoringu, jak i zastosowań kontrolnych. Czujniki piezoelektryczne stanowią ekonomiczne rozwiązanie powszechnie stosowane w preselekcji ruchu i zbieraniu danych, choć są bardziej wrażliwe na zmiany temperatury i procesy starzeniowe. Pętle indukcyjne są zazwyczaj instalowane wraz z czujnikami wagowymi w celu wykrywania obecności pojazdu, jego prędkości oraz rozstawu osi, co umożliwia precyzyjną klasyfikację pojazdów.
Jednym z kluczowych wyzwań w dynamicznym ważeniu jest wpływ warunków środowiskowych, w szczególności zmian temperatury, które oddziałują na sztywność nawierzchni asfaltowej. Nowoczesne systemy WIM rozwiązują ten problem poprzez zastosowanie czujników temperatury nawierzchni instalowanych na różnych głębokościach, stacji meteorologicznych oraz zaawansowanych algorytmów samokalibracji, które automatycznie kompensują zmieniające się warunki. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie wiarygodnych i powtarzalnych wyników zarówno w upalne dni letnie, jak i w warunkach zimowych.
Systemy WIM mogą pracować w różnych trybach egzekwowania przepisów. W tradycyjnych zastosowaniach są one wykorzystywane do preselekcji, wskazując pojazdy, które mogą być przeciążone i powinny zostać zatrzymane do dalszej kontroli. W w pełni zautomatyzowanych systemach administracyjnych, określanych jako Direct Enforcement, pomiary WIM nabierają mocy prawnej. W przypadku wykrycia przeciążenia system automatycznie rejestruje zdarzenie, identyfikuje pojazd za pomocą kamer rozpoznających tablice rejestracyjne oraz wystawia mandat, który trafia bezpośrednio do przewoźnika, bez konieczności interwencji służb drogowych. Dzięki połączeniu zaawansowanych czujników, inteligentnego przetwarzania danych i automatyzacji, systemy Weigh-In-Motion odgrywają kluczową rolę w ochronie infrastruktury, poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz zapewnieniu uczciwej konkurencji w transporcie drogowym.
Co to są systemy WIM?
Wyobraź sobie, że chcesz sprawdzić swoją wagę, ale zamiast stanąć spokojnie na wadze łazienkowej, musisz przez nią przebiec. Trudne, prawda? A teraz wyobraź sobie, że musisz zważyć pędzącą 40-tonową ciężarówkę! Tym właśnie zajmują się systemy WIM (ang. Weigh-In-Motion), czyli systemy ważące pojazdy w ruchu.
Są to specjalne czujniki wbudowane bezpośrednio w nawierzchnię drogi. Gdy samochód po nich przejeżdża – nawet z prędkością 100 km/h – system błyskawicznie mierzy nacisk każdego koła,. Nie trzeba zwalniać ani zjeżdżać na pobocze.
To technologia, która pozwala kontrolować masę pojazdów w sposób niewidoczny dla kierowcy, działając 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.
Wagi statyczne a dynamiczne
Tradycyjna kontrola drogowa przypomina zabawę w kotka i myszkę. Inspektorzy muszą wytypować podejrzaną ciężarówkę, zatrzymać ją, skierować na parking i zważyć na wagach statycznych. Cała procedura jest bardzo dokładna, ale zajmuje nawet godzinę. W tym czasie drogą obok mogą przejechać setki innych przeciążonych aut, których nikt nie skontroluje. Co więcej, kierowcy często ostrzegają się przez CB-radio, omijając punkty kontrolne.
Systemy dynamiczne (WIM) to rewolucja. Pozwalają na 100% efektywności, ponieważ ważą absolutnie każdy pojazd przejeżdżający danym pasem ruchu,. Choć pomiar w ruchu jest trudniejszym wyzwaniem inżynieryjnym niż ważenie na postoju, nowoczesne technologie pozwalają uzyskać wyniki wystarczająco dokładne, by skutecznie chronić nasze drogi.
Pojazdy przeciążone – Niewidzialni niszczyciele
Dlaczego waga pojazdu jest tak ważna? Przeciążone samochody to cisi zabójcy naszej infrastruktury. Szacuje się, że w Polsce co piąty TIR (ok. 20-25%) waży więcej niż pozwalają przepisy,. Jeszcze gorzej jest w przypadku mniejszych aut dostawczych – tam nawet 80% pojazdów może być przeładowanych.
Jeden przeciążony TIR niszczy drogę tak samo, jak przejazd kilkudziesięciu tysięcy samochodów osobowych. Przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o zaledwie 10% przyspiesza zużycie drogi aż o 50%! To właśnie dlatego powstają koleiny i spękania asfaltu, za których naprawę płacimy my wszyscy z naszych podatków,. Dodatkowo przeładowany pojazd to śmiertelne zagrożenie – ma znacznie dłuższą drogę hamowania i gorszą sterowność.
Systemy administracyjne (Direct Enforcement)
Obecnie systemy WIM w Polsce służą głównie do „wyłapywania” podejrzanych aut (preselekcja), które potem i tak muszą być zważone tradycyjnie przez inspektorów. Celem projektu realizowanego przez AGH i GUM jest wprowadzenie systemów administracyjnych. Działałyby one jak fotoradary, ale zamiast prędkości, mierzyłyby wagę.
Wizja przyszłości (Direct Enforcement):
- Pojazd przejeżdża przez wagę w asfalcie.
- System wykrywa przeciążenie.
- Kamera robi zdjęcie tablicy rejestracyjnej.
- Mandat jest wysyłany automatycznie do przewoźnika.
Taki system jest nieuchronny i sprawiedliwy. Eliminuje nieuczciwą konkurencję firm, które psują rynek i drogi, przewożąc więcej towaru niż pozwalają normy.
